Planowanie celów to podstawa skutecznego działania, a metoda SMARTER dostarcza sprawdzonego systemu, który pomoże Ci przekształcić marzenia w konkretne rezultaty. Poznaj zasady tej rozszerzonej wersji popularnej metody SMART i dowiedz się, jak efektywnie wyznaczać cele.
Czym jest zasada SMARTER?
Zasada SMARTER to udoskonalona metoda wyznaczania celów, która znacząco zwiększa szanse na ich skuteczną realizację. Jest to rozszerzona wersja metody SMART, wzbogacona o dwa dodatkowe elementy. Dzięki tej metodologii możesz precyzyjnie określić konkretne, mierzalne, osiągalne, realistyczne i terminowe cele, co pozwala na lepszą organizację działań.
- S (Specific) – sprecyzowany
- M (Measurable) – mierzalny
- A (Achievable) – osiągalny
- R (Relevant) – istotny
- T (Time-bound) – określony czasowo
- E (Exciting) – ekscytujący
- R (Recorded) – zapisany
Historia i rozwój zasady SMARTER
Metoda SMARTER ewoluowała z pierwotnej koncepcji SMART, której początki sięgają lat 80. XX wieku. Koncepcja SMART została po raz pierwszy opisana przez George’a Dorana w publikacji z 1981 roku. Z czasem specjaliści zauważyli potrzebę udoskonalenia metody, dodając dwa istotne elementy.
Element 'E’ (Exciting) wprowadzono dla podkreślenia znaczenia emocjonalnego zaangażowania, natomiast 'R’ (Recorded) dodano, aby zwiększyć poziom odpowiedzialności poprzez formalne dokumentowanie celów. W niektórych interpretacjach litery te oznaczają również 'Evaluate’ (ewaluacja) i 'Reevaluate’ (ponowna ocena) lub 'Ethical’ (etyczny) i 'Rewarding’ (nagradzający).
Podstawowe elementy zasady SMARTER
| Element | Znaczenie |
|---|---|
| Specific (Sprecyzowany) | Cel musi być precyzyjnie określony, bez dwuznaczności |
| Measurable (Mierzalny) | Możliwość ilościowego określenia postępów i sukcesu |
| Achievable (Osiągalny) | Ambitny, ale realistyczny do zrealizowania |
| Relevant (Istotny) | Zgodny z szerszymi dążeniami i wartościami |
| Time-bound (Określony czasowo) | Jasno określony termin realizacji |
| Exciting (Ekscytujący) | Wzbudzający entuzjazm i zaangażowanie |
| Recorded (Zapisany) | Formalnie udokumentowany plan działania |
Jak skutecznie wyznaczać cele za pomocą zasady SMARTER?
Skuteczne wyznaczanie celów wymaga odpowiedniego podejścia i zrozumienia wszystkich elementów metody. Należy dokładnie przeanalizować własne potrzeby i możliwości, zachowując balans między ambicją a realizmem. Cel powinien stanowić wyzwanie, pozostając jednocześnie w zasięgu naszych możliwości.
Krok po kroku: Proces wyznaczania celów
- Przeprowadź burzę mózgów i zapisz ogólne zamierzenia
- Uściślij cel (Specific) – określ szczegółowo, co chcesz osiągnąć
- Ustal wskaźniki pomiaru (Measurable) – zdefiniuj kryteria sukcesu
- Zweryfikuj osiągalność (Achievable) – oceń dostępne zasoby i możliwości
- Sprawdź istotność (Relevant) – upewnij się, że cel wpisuje się w długoterminowe plany
- Określ ramy czasowe (Time-bound) – ustal terminy końcowe i pośrednie
- Dodaj element ekscytacji (Exciting) – znajdź motywujące aspekty celu
- Zapisz cel (Recorded) – sformalizuj zobowiązanie w wybranej formie
Przykłady zastosowania zasady SMARTER
Praktyczne wykorzystanie zasady SMARTER najlepiej obrazują konkretne przykłady z różnych obszarów życia:
Rozwój zawodowy
Zamiast ogólnikowego „chcę awansować”, cel SMARTER przyjmuje formę: „Zdobędę awans na stanowisko kierownika projektu w ciągu 12 miesięcy poprzez ukończenie certyfikacji PRINCE2, zrealizowanie trzech projektów z pozytywnym wynikiem i rozwinięcie umiejętności przywódczych na cotygodniowych szkoleniach. Cel ten jest dla mnie ekscytujący, gdyż pozwoli mi rozwinąć nowe kompetencje. Postępy będę dokumentować w miesięcznych raportach samooceny.”
Zdrowie i fitness
Zamiast nieprecyzyjnego „chcę schudnąć”, cel SMARTER brzmi: „Obniżę swoją wagę o 10 kg w ciągu 5 miesięcy poprzez regularne ćwiczenia 3 razy w tygodniu po 45 minut, eliminację przetworzonej żywności i konsultacje z dietetykiem raz w miesiącu. Jest to dla mnie motywujące, ponieważ poprawi moje samopoczucie i kondycję. Postępy będę monitorować w aplikacji fitness, prowadząc dziennik wagi i pomiarów ciała co tydzień.”
Korzyści z zastosowania zasady SMARTER
- Precyzyjne określenie każdego aspektu celu
- Łatwiejsza realizacja dzięki podziałowi na mniejsze części
- Wyższy poziom satysfakcji i motywacji
- Możliwość bieżącego monitorowania postępów
- Zwiększona skuteczność realizacji celów (nawet o 42%)
Zwiększenie efektywności i motywacji
Metoda SMARTER eliminuje chaos i niepewność dzięki precyzyjnemu określeniu celów i podziałowi na konkretne etapy. Zamiast marnować energię na zastanawianie się nad kolejnymi krokami, możesz skupić się na realizacji jasno wyznaczonych zadań. Ta przejrzystość procesu skutecznie minimalizuje ryzyko prokrastynacji.
Element ekscytacji (Exciting) sprawia, że cele przestają być zwykłymi obowiązkami, a stają się inspirującymi wyzwaniami. Gdy cel jest osobiście atrakcyjny i zgodny z twoimi wartościami, naturalne staje się dążenie do jego osiągnięcia mimo przeszkód. Regularne mierzenie postępów dostarcza satysfakcji z każdego, nawet małego sukcesu, budując poczucie sprawczości i wzmacniając wewnętrzną motywację.
Poprawa zarządzania czasem
| Aspekt | Korzyść |
|---|---|
| Struktura działań | Jasna mapa drogowa dla zadań dziennych, tygodniowych i miesięcznych |
| Szacowanie czasu | Dokładniejsza ocena czasu potrzebnego na realizację poszczególnych etapów |
| Eliminacja strat | Identyfikacja i usuwanie czynności nieprzybliżających do celu |
| Produktywność | Koncentracja na działaniach przynoszących największe korzyści |
Najczęstsze błędy przy stosowaniu zasady SMARTER
- Zbyt ogólne formułowanie celów bez zachowania specyficzności
- Ustalanie nierealistycznych terminów realizacji
- Ignorowanie elementu ekscytacji (E)
- Pomijanie formalnego zapisu celu (R)
- Nieprawidłowe szacowanie czasu na wykonanie zadań
Jak unikać pułapek w wyznaczaniu celów?
Skuteczne wykorzystanie metody SMARTER wymaga dokładnej analizy każdego jej elementu. Podczas określania specyficzności celu warto zadać sobie następujące pytania:
- Co konkretnie chcę osiągnąć?
- Jakie dokładnie działania podejmę?
- Jakie zasoby będą mi potrzebne?
- W jaki sposób zmierzę postępy?
- Kiedy osiągnę poszczególne etapy?
Przy określaniu mierzalności (M) wskaż precyzyjne wskaźniki – liczby, procenty lub inne mierniki pozwalające jednoznacznie ocenić postęp. W ocenie osiągalności celu (A) zachowaj umiar – lepiej rozpocząć od mniejszych wyzwań i stopniowo podnosić poprzeczkę, niż zniechęcić się przez zbyt ambitne założenia.
| Element SMARTER | Sposób weryfikacji |
|---|---|
| Specific (Specyficzny) | Szczegółowy opis działań i rezultatów |
| Measurable (Mierzalny) | Konkretne liczby i wskaźniki |
| Achievable (Osiągalny) | Ocena dostępnych zasobów i możliwości |
| Relevant (Istotny) | Zgodność z priorytetami i wartościami |
| Time-bound (Terminowy) | Realistyczny harmonogram z buforem 20-30% |
W planowaniu ram czasowych (T) stosuj zasadę buforu bezpieczeństwa – dodaj 20-30% więcej czasu niż początkowo zakładasz. Szczególną uwagę zwróć na często pomijane elementy: ekscytację (E) i zapisanie (R). Cel powinien inspirować i motywować do działania, a jego pisemna forma ułatwia monitorowanie postępów. Przeprowadzaj miesięczne przeglądy realizacji, wprowadzając niezbędne korekty w odpowiedzi na zmieniające się okoliczności.
